divine tales

  ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉੱਥੋਂ ( ਪੰਜੋਖੜਾ ਸਾਹਿਬ,ਅੰਬਾ ਲਾ ) ਚਾਲੇ ਪਾਏ ਹਨ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬੜੇ ਕੌਤਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।  ਸਾਹਿਬ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਠਹਿਰੇ ਤੇ ਬੜੇ ਕੌਤਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਾਣੀ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਸੀ। ਬੜੇ ਕੌਤਕ ਹੋਏ। ਉਸ ਨੇ ਬੜਾ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਰੱਜ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ।  ਪਰ ਇੱਕ ਅਚਰਜ ਘਟਨਾਂ ਵਰਤੀ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬੀਮਾਰੀ ਫੈਲ ਗਈ। ਲੋਕ ਮਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਾ-ਹਾ ਕਾਰ ਮਚ ਗਈ। ਕਿਸੇ ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ- ਭਲੇ ਲੋਕੋ ਅਠਵਾਂ  ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ  ਆਇਆ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਹਿਮਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਹਨ। ਆਓ ਆਪਾਂ ਚੱਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰੀਏ, ਤੁਰ ਪਏ ਹਨ।  ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸਨ ਧਿਆਈਐ ਜਿਸ ਡਿੱਠੈ ਸਭ ਦੁਖ ਜਾਇ॥ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਤੁਰ ਕੇ ਆਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  ਕਸ਼ਟ ਦੂਰ ਹੋਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।  ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਜੀ ਫਿਰ ਕੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਮਰਦੇ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਬੁੱਢਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਜੀਆਂ ਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੂਰੀ ਦਿੱਲੀ ਟੁੱਟ ਕੇ ਪੈ ਗਈ। ਜੋ ਸਰਣਿ ਆਵੈ ਤਿਸੁ ਕੰਠਿ ਲਾਵੈ ਇਹੁ ਬਿਰਦੁ ਸੁਆਮੀਸੰਦਾ॥ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ  ਅੰਗ 544 ਜਿਹੜਾ ਵੀ  ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ  ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਆਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ......

    ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਿਮੰਤ੍ਰਣ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਚਾਲੇ ਪਾਏ ਹਨ।  ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕੌਤਕ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੜੀ ਸੰਗਤ ਹੁੰਮ-ਹੁਮਾ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪੜਾਉ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲੋਕ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਪੰਜੋਖੜਾ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ ਅੰਬਾਲੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਸਸ਼ੌਭਿਤ ਹੈ।  ਜਦੋਂ ਉੱਥੇ ਪੜਾਉ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਪੰਡਤ ਲਾਲ ਚੰਦ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਮਾਨਤਾ, ਬੜੇ ਸ਼ਿਸ਼..। ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਇਕ ਸ਼ੰਕਾ ਆਪਣੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਠਵਾਂ  ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ  ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬੱਚਾ, ਨਾਮ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸਨ, ਭਗ਼ਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਪ ਭਗਵਤ ਗੀਤਾ ਦਾ, ਮਾਤਾ ਗੀਤਾ ਦਾ ਉੱਤਮ ਕੋਟੀ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ।  ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖਿਆਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ' ਭਗਵਤ ਗੀਤਾ ਦੇ ਸਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਪੁੱਛਾਂਗਾ ਜੇ ਠੀਕ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦੇਣਗੇ ਸੱਚ ਮੁੱਚ ਉਹ  ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ  ਦੀ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਰਾਜ਼ਮਾਨ ਹਨ, ਉਹੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ ਅਪਣੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਗਏ। ਪੰਡਤ ਜੀ ਉੱਥੇ ਬੈਠ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਕਤ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਧਰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ- ਪੰਡਤ ਜੀ ਕਿਵੇਂ ਸਫਰ ਹੋਇਆ? ਪੰਡਿਤ ਜੀ ਨੇ ਨਿਧੜ...

श्री हरिकृष्ण धिआईऐ   राजा जय सिंह का निमंत्रण पर साहिब  श्री गुरु हरिकृष्ण साहिब ने दिल्ली जाने की त्यारी शुरू कर दी। दिल्ली के लिए प्रस्थान किया।   रास्ते में लीला रच रहें हैं। रास्ते में जहां भी पड़ाव करते हैं, भक्ति-भाव से पूर्ण संगत बहुगिणती  में दर्शन के लिए पहुंचती है।  अम्बाला शहर के पास पंजोखड़ा साहिब, यहां उनकी याद में एक गुरुद्वारा साहिब सुशोभित है।  वहां एक  बहुत बड़े विद्वान पंडित लाल चंद थे।  शहर में उनकी बहुत ख्याति थी और बहुत से शिष्य भी।  अपने शिष्यों से अपनी शंका प्रकट करते हैं कि  - एक छोटा सा बच्चा, जो आठवां गुरु नानक  है और उन्होंने अपना नाम "हरिकृष्ण" भी  भगवान् श्री कृष्ण के नाम पर रखा है।  पंडित जी भगवद गीता के उत्तम कोटि के विद्वान् थे।  मन में विचार आया कि मैं उनसे भगवद गीता के श्लोकों का अर्थ पूछूँगा।  यदि ठीक उत्तर देते हैं तो वास्तव में गुरु नानक की गद्दी  पर विराजमान हैं।  वैसा ही सामर्थ्य रखते हैं।  इस मंशा से अपने शिष्यों के साथ साहिब के दर्शनों के लिए गए...

ਸਿੱਖ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਪਾ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਅੱਗੇ ਵਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਬੈ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਮੇਰੀ ਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਦ ਮੇਂ ਬੈਠਾ ਹੈ।  ਜ਼ਮੀਨ ਬੈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਆਮਦਨੀਆਂ ਕਾਹਦੀਆਂ ਭਾਲਦਾ ਹੈਂ।  ਭਲਾ ਜੇ ਜ਼ਮੀਨ ਬੈ ਕਰ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਫਸਲ ਹੋਵੇ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੈਨੂੰ ਕੀ, ਮਾਲਕ ਜਾਣੇ। ਜ਼ਮੀਨ ਬੈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।  ਮਾਲਕ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦੇਖ ਭਾਲ ਵਾਸਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਦੇਖ ਭਾਲ ਦਾ ਹੈ।  ਆਮਦਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਨਫਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਾਹਦਾ, ਨਫੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਇਸ਼ਟ, ਗੁਰੂ ਜੋ ਬੈਠਾ ਹੈ।  ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਦ ਮੇਂ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਦੇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ ਸਭ ਥਾਂ ਮਾਲਕ ਰਾਖਾ ਹੈ। ਜਦ ਸਿੱਖ ਨੇ ਮੈਂ, ਮੇਰੀ ਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਕੰਮ ਸਕਿੰਟਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਕੱਖ ਦੇ ਉਹਲੇ ਲੱਖ ਪਿਆ ਹੈ, ਨਿਮਾਣਾ ਹੋ ਕੇ ਢਹਿ ਪਉ, ਬਸ ਬੇੜਾ ਪਾਰ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਢਹਿਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬਖਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ । ਮਸੂਲੀਆਂ ਮਸੂਲ ਉਦੋਂ ਤਕ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਉਪਰ ਗੰਢ ਹੈ, ਇਹ ਗੰਢ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਹੁਣ ਮਸੂਲ ਕਾਹਦਾ ਤੇ ਰੋਕ ਕਾਹਦੀ? ਜਬ ਤਕ ਸਿਰ ਤੇ ਗੰਢ ਹੈ ਦਾਮ ਭਰਨੇ ਪੈਣਗੇ। ਜਉ ਲਉ ਪੋਟ ਉਠਾਈ ਚਲਿਅਉ ਤਉ ਲਉ ਡਾਨ ਭਰੇ॥ ਪੋਟ ਡਾਰਿ ਗੁਰ ਪੂਰਾ ਮਿਲਿਆ ਤਉ ਨਾਨਕ ਨਿਰਭਏ॥ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਗ 214 ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾਤਾ ਬਖਸ਼ ਲੈ...

  सिक्ख ने अपने आपको इष्ट के सम्मुख समर्पित कर दिया है। अपने आपको बेच दिया है, ‘मैं-मेरी’ गुरु के सामने रख दी है, गुरु की गोद में जा बैठा है।  जब जमीन बेच दी है तो आमदनी की ओर क्यों देखता है!!!  भला, जो जमीन बेच दी गयी है तो उस पर फसल होने-न-होने की तुम्हें चिंता क्यों? मालिक जाने! जमीन बिक गयी, मालिक ने तुम्हें देखभाल के लिए रखा है।  तुम्हारा काम देखभाल करने का है। आमदनी या नुकसान से तुम्हारा कोई वास्ता नहीं। अब हानि-लाभ कैसा? हानि-लाभ का मालिक तो तुम्हारा इष्ट, गुरुदेव जो बैठा है। बाबा नंद सिंह जी महाराज सिक्ख गुरु की गोद में बैठा है। अब देस या परदेस, सब स्थानों पर मालिक ही उसका रक्षक है। अब सिक्ख ने ‘मैं और मेरी’ गुरु के आगे रख दी है।  बाबा जी फ़रमाते हैं- यह काम क्षण-भर का है, तिनके की ओट में लाखों पड़े हैं। विनयशील होकर गुरु चरणों पर गिर पड़, बस बेड़ा पार है।  शरण लेने में तुम्हारी ओर से विलम्ब है, उसकी करुणा, कृपा, क्षमा में कोई विलम्ब नहीं है।   महसूल (चुंगी) मांगने वाला तभी तक महसूल मांगता है, जब-तक तेरे सिर पर गठरी है। जब गठरी सिर से उतार कर फैंक ...

  हमारे स्वभाव के दो रूप हैं- हम किसी की प्रशंसा करते हैं, किसी की आलोचना करते हैं। हम अपनी पसंद के व्यक्तियों की स्तुति करते हैं तथा जो व्यक्ति हमें पसन्द नहीं उनकी निंदा करते हैं। हमारे जीवन का बहुत-सा समय इन लोगों की स्तुति व निंदा तथा इन से प्राप्त सुख, या दुःख के अनुभवों में व्यतीत हो जाता है। गुरु-चेतना में लीन ध्यानी स्तुति व निंदा दोनों से दूर रहता है। उसतति निंदा दोऊ तिआगै खोजै पदु निरबाना।। श्री गुरु ग्रंथ साहिब , अंग 219 मनुष्य को स्तुति व निंदा दोनों का त्याग करना चाहिए। उस्तत  गुरु नानक  दी निंदा सिर्फ आपणी। बाबा नंद सिंह जी  महाराज बाबा नंद सिंह जी  महाराज शिक्षा देते हैं कि स्वभाव के दोनों रूपों को प्रभु-चरणों में लगाना चाहिए।  श्री गुरु नानक साहिब  जी के स्तुति का गायन करना चाहिए तथा अपनी कमियों व गलतियों तथा पापों की आलोचना करनी चाहिए। प्रशंसा (स्तुति) केवल  गुरु नानक  की करो- निंदा केवल अपनी करो। तीसरा कोई अन्य नहीं आना चाहिए। आत्म-निरीक्षण, अन्तः परीक्षण तथा आत्म-मूल्यांकन से हमें अपनी निंदा-योग्य त्रुटियों व गलतियों का ज्ञ...

  ਸਾਡੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ । ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦੇ ਹਾਂ । ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਪਸੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦੇ ਹਾਂ । ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਖਾਵੇਂ ਤੇ ਅਣਸੁਖਾਵੇਂ ਤਜਰਬਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਜਾਂ ਨਿੰਦਿਆ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਗੁਰੂ-ਲਿਵ ਵਿੱਚ ਜੁੜੀ ਸੁਰਤ ਉਸਤਤ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ । ਉਸਤਤਿ ਨਿੰਦਾ ਦੋਊ ਤਿਆਗੈ ਖੋਜੈ ਪਦੁ ਨਿਰਬਾਨਾ ।। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ , ਅੰਗ 219 ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸਤਤ ਅਤੇ ਨਿੰਦਿਆ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸਤਤ  ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ  ਦੀ, ਨਿੰਦਾ ਸਿੰਰਫ਼ ਆਪਣੀ । ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ  ਮਹਾਰਾਜ ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ  ਮਹਾਰਾਜ ਸਿਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪਾਸੇ ਲਾਉਂਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।  ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ  ਦੀ ਹੀ ਉਸਤਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਹੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ । ਉਸਤਤ ਕੇਵਲ  ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ  ਦੀ ਕਰੋ - ਨਿੰਦਿਆ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਕਰੋ, ਤੀਜਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਣਾ ਚਾਹੀਦਾ । ਆਤਮ ਨਿਰੀਖਣ, ਆਤਮ-ਝਾਤ ਅਤੇ ਆਤਮ ਪੜਚੋਲ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਤਰੁਟੀਆਂ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ।